logo
Bize Yazın

Zihinsel Engelliler Destek Eğitim Programı

Bilimsel çalışmalarda ve çeşitli kurumlarda bu durum için “zihin yetersizliği”, “zihinsel yetersizlik”, “zihin engeli” ve “zeka geriliği” gibi farklı terimler kullanılmaktadır. Bu çalışmada ise “zihin engeli” terimi kullanılmıştır. Zihin engeli bir gelişimsel yetersizlik türüdür. Zihin engeli, genel anlamda bireylerin zihinsel gelişmesindeki gecikmeler, çevreye uygun olmayan davranışlar ya da olgun olmayan tepkilerde bulunma, akademik, psikolojik, fiziksel, sosyal ve dil gelişimi alanlarında ortalamanın altında performansta bulunmayla kendini gösterir; Zihin engeli olan çocuklar, akıl yürütme, soyut kavramları anlama ve zihinsel işlemler yapmada zorluk yaşadıkları için genellikle sınıf düzeyinin gerisinde kalmaktadırlar.

Zihinsel işlevler bakımında normal çocuklardan farklılık gösteren akademik sosyal ve günlük yaşam becerilerinde özel eğitim desteğine ihtiyaç duyan bireylerdir.

Bebekteki 21. kromozom çiftinde fazladan bir kromozom bulunması nedeniyle ortaya çıkan bir durumdur. Dünyada ve ülkemizde 750-1000 doğumda bir görülen Down Sendromu; fiziksel büyüme geriliği, karakteristik yüz görünümü ve orta derecede zihinsel geriliğe yol açabilir. Gebelik sırasında yapılan rutin testler ve doğum sırasında tespit edilebilir.

    • Frajil X Sendromu (FXS)
    • Hidrosefali
    • Mikrosefali
    • Williams Sendromu
    • Angelman Sendromu
    • Prader Willi Sendromu
    • Tourette Sendromu
    • Rett Sendromu
    • Kromozomal Anamoliler
    • DNA Kırıklıkları

ZİHİN YETERSİZLİĞİ OLAN ÇOCUĞA SAHİP AİLELERE İLİŞKİN PRATİK ÖNERİLER

  • Çocuğunuzun durumunu olduğu gibi kabul edin.
  • Çocuğunuza gereken ilgi ve şefkati gösterin.
  • Ailenizdeki bu yeni duruma uyum sağlamak için psikolojik danışmanlık ve aile eğitimi hizmetleri alın.
  • Çocuğunuzun arkadaş edinmesi ve onlarla oyun oynaması için ortam hazırlayın, onu cesaretlendirin.
  • Çocuğunuza mutlaka tek başına bir şeyler yapması için fırsat tanıyın.
  • Çocuğunuzun saç, el, beden ve giysi temizliğine önem verin.
  • Çocuğunuzdan yapabildiğinden fazla bir şey beklemek ve başkalarıyla onu karşılaştırmak yerine çocuğunuzun kendi hızında yapabileceği şeyler üzerinde çalışın.
  • Ona yeni bir şeyler öğretirken sabır göstermeye gayret edin.

ZİHİN YETERSİZLİĞİ OLAN ÇOCUKLARIN EĞİTİMİNDE ÖNE ÇIKAN TEMEL ÖĞRETİM YÖNTEMLERİ

Yanlışsız öğretim, çocukların beceri ve kavramları en iyi şekilde öğrenmelerinin, öğretim sırasında yaptıkları hatalardan değil, öğretim sırasında gerçekleştirdikleri olumlu yanıt ve alıştırmalardan kaynaklandığını kabul eden öğretim biçimidir.

Doğal öğretim yöntemleri/teknikleri özel gereksinimleri olan çocukların gelişimsel beceriler (özellikle iletişim/dil becerileri) kazanmalarına ve kazanılmış becerileri pekiştirmelerine olanak sunan doğal ortamlarda sunulan teknikler olarak adlandırılmaktadır. Doğal öğretimin temelini, çocuğun uyanık olduğu her anının aslında bir öğretim ortamına dönüştürülebileceği fikri oluşturmaktadır. Çünkü çocuk uyanık olduğu her an aslında çevresindeki canlı ya da cansız nesneler ile bir şekilde etkileşim halindedir.

Model olma sürecinde, öncelikle öğretilmesi amaçlanan davranış ve/veya becerilerin nasıl yapılacağına ilişkin basamaklar bir model (canlı model: öğretmen, anne, akran vb.; sembolik model: etkinlik çizelgeleri; video model) tarafından özel gereksinimleri olan çocuklara gösterilir. Böylece yetişkin yaptığını, söylediğini ya da gösterdiğini çocuğun taklit etmesi ya da tekrar etmesi için ona şans verir. Daha sonra çocuğa amaçlanan davranış ve/veya beceriyi gözlemleme fırsatı verilerek çocuğun amaçlanan davranışı ve/veya beceriyi yapması amaçlanır.

Fırsat öğretimi, yeni davranışların çevre bağlamında, tipik olaylar ile rutinlerin gerçekleşmesi sırasında ve davranışların doğal olarak ortaya çıktığı zaman diliminde öğretimi olarak tanımlanmaktadır.  Fırsat öğretimi ile öğretilen davranış ve becerilerin, olayların doğal gerçekleşmesi sırasında ortaya çıkarak uygun ortamlarda kendiliğinden oluşması beklenir.

Ayrık denemelerle öğretim, özel gereksinimleri olan çocukların eğitiminde uzun süredir en çok kullanılan yöntemlerden biridir ve etkili bir yöntem olduğu pek çok bilimsel çalışma ile ortaya konmuştur [18]. Ayrık denemelerle öğretimde, bilgi en küçük parçalara bölünür ve öğrenciden anında tepki vermesi istenir. Bu nedenle bu öğretim sürecinde hem uygulamacının hem de öğrencinin aktif katılımı temeldir.

Doğrudan öğretim, iyi geliştirilmiş ve planlanmış dersleri ve her bir sürecin net tanımlanması gerektiğini ve öngörülen öğretim hedeflerini vurgulayan bir öğretim modelidir. Bu öğretim modeli, öğretmenlerin sınıflarında uyguladıkları son derece başarılı ve desteklenen bir öğretim stratejisidir.

Özel gereksinimleri olan çocukların genel eğitim ortamlarına giderek daha fazla kaynaştırılmaları sonucu akran öğretimi daha önemli hale gelmiştir. Zihin engelli çocuğun yalnızca fiziksel olarak genel eğitim sınıflarına yerleştirmek yeterli değildir. Bu çocukların sosyal ortamla bütünleşmelerini sağlamak için, öğretmenlerin mutlaka akranlarla sosyal etkileşim becerilerini geliştirecek uygulama programları hazırlamaları gerekmektedir.

Sosyal öyküler çocuk için anlamı açık olmayan, kafa karıştırıcı ya da sorun haline gelebilecek bir durum ya da davranışı metin ve/veya resimlerle açıklayan özel bir formatta yazılan kısa öykülerdir.

Kendini yönetme, bireylerin kendi davranışlarını kontrol etmek üzere kullandıkları süreçtir. Kendini yönetme; kendine ön uyaran verme, kendine yönerge verme, kendini izleme, kendini değerlendirme ve kendini pekiştirme stratejilerini içermektedir.

Zihin engelli çocuklar, günlük yaşamlarında ve okul hayatlarında başarılı olabilmek için pek çok uyarlamaların yapılmasına ihtiyaç duyarlar. Bu uyarlamalar ortam, araç-gereç, öğretim gibi süreçlerde yapılan uyarlamalar olabilir.

Videoyla model olma, öğretimi yapılacak beceri ya da davranışın tüm basamaklarının bir model tarafından gerçekleştirildiği video kaydının, öğretim öncesinde izletilmesi ve ardından bu beceri ya da davranışın özel gereksinimleri olan çocuklar tarafından tekrar edilmesini içeren bir uygulamadır.

Open chat
Yardım İster misiniz?
Merhaba
Yardım İster misiniz?